Skip to Content
Es la matinada que fa la jornada: matinada cortina, jornada cortina.

Lexique Français - Occitan (languedocien) / Lexic Francés - Occitan (lengadocian)

Lexique
Français Occitan

Abans-propaus :

  Un jorn, mon paire desrabava de fanterna, li demandèri cóssi s’apelaba en francimand, me respondiguèt « Aristoloche ».
Faguèri susprès. Sabi pas se, en aquèl moment, dins lo país d’autres auriàn poscut respondre, benlèu lo veterinari, o lo farmacian. Aviai dètz-e-uèch ans. Fasiài una colleccion de coleoptèrs o babaus e per aquò me calià conéisser las plantas, tamben un pauc de geologia. Me metèri a soscar sus la coneissença e la compréension. Pus tard faguèri d’estudias de scienças naturalas e appliquèri aquèl axiòma- conéisser per comprendre.

A Castelsarrasin, ont faguèri nommat, cercant d’escarabats per terminar lo D.E.A. qu’aviài començat sus los manja-mèrda, que son plan utils, tombèri sus de codols esclapats simetricament. Cerquèri a comprene, e aprèp lo servici militar, nommat a Gordon, anèri totes los dijòs a Tolosa per sègre los cors de Preistoria. Gordon èra un luòc mai que mai favorable per de recèrcas preistoricas. Faguèri la coneissença de Jean Clottes e Michel Lorblanchet que me demandèron d’escriure d’articles sus mas descobèrtas. Lo faguèri.  An estats legits per de professionals e l’un d’entre guèls se serviguèt de mos escrichs, Alain Turq. Faguèrem coneissença. Es ara conservator al Musèu de las Eizias.
Publiquèrem d’articles ensem. L’un faguèt sensacion dins la esfèra preistorica.
D’unes d’entre guèls me considèran coma un professional lo que sois pas.

  Puèi, per essatjar de melhor comprene l’art rupèstre daissat per nautres aujòls soi anat veire l’art moribond de los Indians e, en seguida, l’art vivent dels aborigens en Australia. Aqui m’arrivèron d’anecdòtas. Ne vai vos en contar doas. Lo primier còp qu’anèri dins una resèrva, al Novel-Mexic, un indian, qu’exposava de bimbelotaria fabricada per sa tribú, m’interpelèt : «Vos coneissi ! ». Respondiguèri, tenent compte de las qualquas secondas de silenci que la politessa se deu de respectar, l’agachant pas dins los uèlhs qu’es injuriós, que non podià me conéeisser. Aprèp qualquas replicas me demandèt « Quala es vòstra tribú ? » Faguèri espantat mas urós de ser pres coma Indian per un Indian, dins una resèrva indiana.

  La secunda m’arrivèt in Australia. Èrem, dins una cauna amb la guida, australian blanc, e l’aborigèn qu’èra la cauna de sus aujòls. Avià pintrat un canton libre amb de colors criardas mas la quita partida del plafon èra coberta de dessins negres, fachs amb d’oxid de manganèsi. La guida e l’aborigèn èran assetats. Me metèri a commentar las frescas, tenent compta de las costumas e cresenças de los aborigèns. La guida èra estabosit e l’aborigèn capejaba en sonrisent. Al moment de se quitar, prenguèt longament mas mans dins las suas, me fixant d’un agach prigond, coma per me dire : « Sèm fraires ! ».
Faguèri mai que mai urós, lo còr plein d’una alegresa que se pòt pas contar.
Èri pagat de mas penas per conóisser.

  Es dins aquèlas menas, quand faguèri retirat, que me sovenguèri del temps o, a trètze ans, legissiài, en amagat,  los libres de l’abat Besson, « Contes de tata Manou » e  « Contes de l’oncle Janet ». Decidiguèri de notar los dichs encara gravats dins mon cap : faguèt la debuta d’aquèl lexic. I trovarètz d’errors, soi pas infalhible ! Perdonatz-me per aquò.
Mas cal saure que de dichs e de verbis tenen de significacions diferentas siguent los luòcs.

  Per dire, lo dich reponchon, nomma en de luòcs las terminasons de las butas d’aspèrgues, o d’aubelons, o de las èrbas-de-las-femnas-tanadas, e tamben lo pissa-lièch, es tal de dire de totas las plantas dont se manja solament lo cap : reponchon, res que la poncha o ponchon. Es atal per las raiças, lo dich pastenaca o pastenaga, cubrís totas las racinas que se consomant, i compresa la raiça del pissa-lièch qu’èra manjada en temps de mala-fam (Lo terme pissa-lach se pòt emplegar per tota mene de planta que raja de lach quand es copada).

Vos soèti bona utilisacion.

Pèire Rossèl